معصومه دده بالا با نام هنری هایده (زادهٔ ۱۹۴۲ درتهران؛ مرگ در ۱۹۹۰ در سن‌خوزه، کالیفرنیا) خوانندهٔ مشهور ایرانی است. هایده در ابتدا به واسطهٔ صدای توانمند، اپرایی و آلتوی‌اش برجسته شد و برای دو دهه برپایهٔ دستگاه موسیقی سنتی ایرانی، به اجرای آواز در سبک سنتی و مدرن می‌پرداخت.وی دارای صدای نادر آلتو-کنترآلتو بود.

زندگی

هایده که نام اصلی او معصومه دده بالا است، درتهران متولد شد.[۱] پدر وی محمد دده بالا و مادرش زینت بلغاری بودند. هایده در ابتدا به‌واسطهٔ صدای توانمند، اپرایی و آلتوی‌اش و سپس با پالودن صدایش به واسطهٔ دقت بیشتر، غزلسرایی و تنوع برجسته شد. صدای هایده به لحاظ زیباشناختی با صدای آوازخوان دیگر موسیقی ایرانی، دلکش، که از وی قدیمی‌تر بود مقایسه می‌شد. در کنار توانایی صوتی در خور توجه، محبوبیت هایده در میان شنودگان ایرانی، در درجهٔ اول به دلیل تسلط وی بر اصول بنیاد موسیقی، صدای زایا، مجموعه‌ای از آهنگ‌های فارسی و اجرای دریف‌های آواز بوده‌است. به مدت نزدیک به دو دهه، هایده به اجرای آوازهای سنتی و به‌روزی می‌پرداخت که همه برپایهٔ دستگاه‌های موسیقی سنتی ایرانیبودند. این اجراها جایگاه وی را در فهرست آوازخوان‌های برجستهٔ موسیقی ایرانی در قرن بیستم میلادی تثبیت کرد. خواهر کوچک‌تر او،مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد.

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه۱۳۶۸فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومهسان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.[۷]

هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن(خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند. در تهران نیز علی‌رغم محدودیت‌های بسیار، گروهی از مردم در مسجدالجواد یاد او را گرامی داشتند.[۸]

ویدئوی مراسم به فاصله کوتاهی، مخفیانه درایران پخش شد.